Najczęściej wykonywane zawody w Polsce.

Najczęściej wykonywane zawody w Polsce. Dane GUS i wnioski dla pracodawców.

747 570 osób pracuje w Polsce jako sprzedawcy sklepowi lub kasjerzy. Kierowców ciężarówek jest ponad 423 tys., magazynierów ponad 372 tys. Tymczasem lekarzy specjalistów jest tylko 86,7 tys., a ich średni wiek wynosi niemal 56 lat. Główny Urząd Statystyczny przedstawił strukturę zawodową polskiego rynku pracy z wyjątkową szczegółowością i dla pracodawców jest to lektura obowiązkowa. Widać w niej, gdzie rynek pracy się starzeje, w których zawodach istotną rolę odgrywają pracownicy z zagranicy i które stanowiska najszybciej zmieni sztuczna inteligencja.

Najważniejsze wnioski w 30 sekund

• Cztery zawody, czyli sprzedawcy i kasjerzy, kierowcy ciężarówek, magazynierzy oraz nauczyciele podstawówek, to 13,5% całego zatrudnienia w Polsce, czyli ponad 1,9 mln osób.
• Lekarzy specjalistów jest w Polsce tylko 86,7 tys., a ich średni wiek to 55,7 lat. Ponad 66% przekroczyło 50. rok życia.
  67,7% pracujących w Polsce cudzoziemców to obywatele Ukrainy; najczęstszy zawód obcokrajowca to kierowca ciężarówki (12,6%).
• Ponad 4,5 mln pracujących wykonuje zawody, w których część zadań może zostać zautomatyzowana przez AI; w grupie najwyższego ryzyka (ponad 640 tys. osób) 77,2% stanowią kobiety.
• Magazynierzy najsilniej koncentrują się w zachodniej Polsce, zwłaszcza w województwie zachodniopomorskim, dzięki centrom dystrybucyjnym i bliskości granicy.
• 1,4 mln osób pracuje wyłącznie na umowach zlecenia. Od 8 lipca 2026 r. inspektor pracy może wystąpić o decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeśli wcześniejsze polecenie nie zostanie wykonane, a zlecenie lub kontrakt B2B jest w praktyce wykonywany jak etat. Na dobrowolne uporządkowanie umów jest czas do 8 lipca 2027 r.

Skąd te dane i dlaczego są przełomowe

Do tej pory o zawodach Polaków wiedzieliśmy głównie tyle, ile sami zadeklarowali w Narodowym Spisie Powszechnym, raz na dziesięć lat. Opublikowane w lipcu 2026 r. opracowanie GUS „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce” odwraca tę logikę: zamiast deklaracji wykorzystano rejestry administracyjne, przede wszystkim dane zgłaszane do ZUS. Efekt to analiza 443 grup zawodowych w podziale na płeć, wiek i miejsce zamieszkania, obejmująca 14,1 mln pracujących w gospodarce narodowej (bez rolników indywidualnych) oraz dodatkowo 1,4 mln osób pracujących wyłącznie na umowach zlecenia i pokrewnych. Stan danych: 31 grudnia 2024 r.

Wyjaśnienie do liczb. GUS ustalił zawody wprost z rejestrów dla 86% pracujących. Dla pozostałych uzupełnił je metodą statystyczną, przypisując zawód na podstawie osób o zbliżonym profilu: tej samej płci, grupy wieku, branży pracodawcy, wielkości firmy i regionu. Przy 1,2% osób nie było wystarczająco podobnej grupy odniesienia i rekordy te nie weszły do zestawienia. W praktyce oznacza to, że przy dużych grupach zawodowych liczby są solidne, a przy niszowych warto je traktować jako dobre przybliżenie. To badanie z nowej serii GUS, prowadzone poza standardowym cyklem statystyki publicznej, więc urząd nie nadaje mu rangi statystyki oficjalnej. Nadal jest to jednak najdokładniejszy obraz struktury zawodowej Polski, jaki dotąd powstał. Liczby bezwzględne w tym artykule pochodzą z pliku danych dołączonego do publikacji.

Cztery zawody trzymają polski rynek pracy

Choć klasyfikacja wyróżnia 443 zawody, rynek pracy okazuje się zaskakująco skoncentrowany. Cztery najliczniejsze grupy zawodowe odpowiadają za 13,5% całego zatrudnienia w kraju, to ponad 1,9 mln osób:

Handel, transport i logistyka to sektory o największej skali zatrudnienia. Dla pracodawców oznacza to duży wolumen rekrutacji prowadzonych regularnie, a nie okazjonalnie, i właśnie w tych obszarach od lat specjalizują się agencje zatrudnienia.
Warto te dane czytać razem z bieżącą sytuacją na rynku. W czerwcu 2026 r. stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 5,8% (901,5 tys. bezrobotnych), o 0,1 p.p. mniej niż w maju, ale o 0,7 p.p. więcej niż rok wcześniej. Jednocześnie GUS podaje, że w 2025 r. w gospodarce zlikwidowano ponad 266 tys. miejsc pracy, a utworzono ponad 402 tys., obie wartości są najniższe od dekady. Rynek nie załamał się, ale osłabła dynamika tworzenia i likwidowania miejsc pracy.

Rynek podzielony na pół, czyli segregacja zawodowa płci

Dane GUS potwierdzają, że polski rynek pracy jest silnie podzielony według płci. Położne (99,7% kobiet), specjalistki ds. wychowania małego dziecka i asystentki dentystyczne to zawody w ponad 99% kobiece. Górnicy, murarze, dekarze i operatorzy maszyn rolniczych są niemal wyłącznie męskie. Koncentracja jest przy tym silniejsza po stronie zawodów zmaskulinizowanych: aż 19 zawodów przekracza próg 98% udziału mężczyzn, a ponad połowę tej listy stanowią zawody budowlane.

Zawodów o równowadze płci blisko 50/50 jest zaledwie garstka: właściciele sklepów, piekarze i cukiernicy, szefowie kuchni, pracownicy usług domowych oraz nauczyciele akademiccy.

Dla pracodawców to nie tylko ciekawostka. Przykład: wśród 423 tys. kierowców ciężarówek kobiety to 1,3%, czyli ok. 5,5 tys. osób, w zawodzie, który od lat jest deficytowy. Podobnie w IT: wśród prawie 144 tys. programistów aplikacji kobiety stanowią 13%. Pulę kandydatów da się poszerzyć, ale nie samym ogłoszeniem: potrzebne jest ograniczenie zbędnych wymagań wejściowych, szkolenia oraz dostosowanie organizacji pracy i komunikacji oferty do osób, które dotąd rzadko rozważały dany zawód.

Bomba demograficzna tyka w konkretnych zawodach

Najbardziej alarmująca część opracowania dotyczy wieku. Najwyższy średni wiek w całej gospodarce mają lekarze specjaliści (55,7 lat) i lekarze dentyści ze specjalizacją (54,2 lat). Ponad 66% lekarzy specjalistów przekroczyło 50. rok życia. Podobnie wygląda sytuacja pielęgniarek ze specjalizacją, niemal 60% ma powyżej 50 lat.

Skala robi wrażenie dopiero w liczbach bezwzględnych: lekarzy specjalistów jest w całej Polsce 86,7 tys., a pielęgniarek z tytułem specjalisty zaledwie 23,7 tys. Różnica średnich wieków między lekarzem ze specjalizacją a bez niej sięga niemal 20 lat, co GUS tłumaczy długą ścieżką dojścia do tytułu. To zapowiedź kumulacji odejść na emeryturę w krótkim czasie, w zawodach, które, jak podkreśla sam GUS, od lat figurują na listach deficytowych „Barometru zawodów” w większości powiatów.

Starzeją się jednak nie tylko medycy. Sprzątaczki (średnio 49,1 lat), nauczyciele podstawówek (47,1 lat) i kierowcy ciężarówek (44,4 lat) to kolejne liczne grupy z wysoką średnią wieku, przy średniej dla ogółu pracujących wynoszącej 43 lata. Na drugim biegunie: pracownicy fast foodów oraz sportowcy i dżokeje (29 lat), modelki i stewardzi (31 lat) oraz programiści aplikacji (34,4 lat).

Wniosek dla firm: planowanie sukcesji kadr przestaje być tematem akademickim. Jeśli trzon załogi stanowią pracownicy 45+, w perspektywie 10-15 lat firma może stanąć przed skumulowanymi odejściami doświadczonych osób i utratą wiedzy organizacyjnej, na rynku, na którym młodych pracowników jest coraz mniej.

Kto naprawdę pracuje w Polsce z zagranicy

Wśród pracujących w Polsce obcokrajowców dominują obywatele Ukrainy (67,7%), przed Białorusinami (13,0%), Hindusami (1,8%), Gruzinami (1,4%) oraz Wietnamczykami, Rosjanami i Turkami (po 1,1%).

Najczęstszy zawód cudzoziemca w Polsce? Kierowca samochodu ciężarowego, wykonuje go 12,6% wszystkich pracujących obcokrajowców. Wśród mężczyzn z czterech najliczniej reprezentowanych obywatelstw kierowca ciężarówki jest zawodem numer jeden, choć skala mocno się różni: wykonuje go 45,3% pracujących w Polsce Białorusinów, 36,7% Hindusów i 16,9% Ukraińców. Transport drogowy jest więc jednym z najważniejszych obszarów zatrudnienia mężczyzn z zagranicy. Dane GUS nie pozwalają jednak określić, jaki odsetek wszystkich kierowców ciężarówek w Polsce stanowią cudzoziemcy, bo to inny mianownik.

Kobiety stanowią 37% pracujących cudzoziemców. Najczęściej pracują jako magazynierki (6,1%), pomoce i sprzątaczki (5,9%) oraz sprzedawczynie (5,7%) i taki właśnie profil mają Ukrainki. Zupełnie inaczej wygląda struktura wśród Białorusinek i Hindusek: dominują u nich zawody IT, programistki i analityczki systemów, ze średnim wiekiem odpowiednio 35 i 33 lata. Zresztą wśród mężczyzn drugi najczęstszy zawód Białorusina to programista aplikacji (11,7%).

Dla pracodawców wniosek jest dwojaki. Po pierwsze, pracownicy z zagranicy mają trwałe znaczenie dla funkcjonowania transportu, logistyki i części zakładów produkcyjnych. Po drugie, stereotyp cudzoziemca wyłącznie przy pracy prostej się dezaktualizuje, migracja to dziś także specjaliści IT.

Automatyzacja dotknie zadań, nie od razu całych zawodów

Nowością opracowania jest połączenie danych o zawodach z dwiema analizami ekspozycji na sztuczną inteligencję. Według zestawienia z raportem NASK-PIB i Międzynarodowej Organizacji Pracy (przeanalizowano ponad 30 tys. zadań zawodowych) ponad 4,5 mln pracujących w Polsce wykonuje zawody, które generatywna AI może częściowo zautomatyzować. W grupie najwyższego ryzyka, gdzie AI może przejąć znaczną część codziennych obowiązków, jest ponad 640 tys. osób. Ekspozycja na AI nie oznacza likwidacji zawodu. Wskazuje, że część zadań może zostać zautomatyzowana, a zakres obowiązków pracowników będzie się zmieniał.

Skutki nie rozkładają się równomiernie: wśród ogółu objętych ekspozycją kobiety stanowią 62,8% (średni wiek 41 lat), a w zawodach najwyższego ryzyka ich udział rośnie do 77,2%, przy średnim wieku poniżej 40 lat.

Drugie źródło, raport Polskiego Instytutu Ekonomicznego, wskazuje, że ok. 3 mln osób pracuje w 20 zawodach najbardziej narażonych na wpływ AI (57,8% kobiet, średnio 41 lat). Chodzi przede wszystkim o zawody oparte na powtarzalnym przetwarzaniu informacji: wśród 61,6 tys. sekretarek kobiety stanowią 98,8%. Co ciekawe, na liście PIE są też grupy zdominowane przez mężczyzn, kierownicy IT oraz analitycy i programiści (blisko 80% mężczyzn).

Geograficznie ryzyko koncentruje się w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu oraz gminach podmiejskich, tam, gdzie działają centra outsourcingu, call center i biura rachunkowe. Regiony wiejskie i peryferyjne, z przewagą pracy manualnej, są na razie bezpieczniejsze.

Kontekst regulacyjny na sierpień 2026 r.: obowiązki unijnego AI Act dotyczące systemów wysokiego ryzyka, do których zaliczono narzędzia wykorzystywane w rekrutacji i zarządzaniu pracownikami, mają zacząć obowiązywać 2 grudnia 2027 r. Polska ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, tworząca krajowy system nadzoru, została ogłoszona 27 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003) i wchodzi w życie 11 sierpnia 2026 r. Nadzór obejmie nowy organ, Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), skupiająca przedstawicieli UOKiK, KNF, KRRiT i UKE. Według Ministerstwa Cyfryzacji przewodniczący Komisji ma zostać powołany w październiku, a cała Komisja rozpocznie działalność w listopadzie 2026 r.

Zlecenia: 1,4 mln osób od nastolatka po emeryta

Osobny rozdział GUS poświęca 1,4 mln osób pracujących wyłącznie na umowach zlecenia i pokrewnych. Najczęściej to pomoce i sprzątaczki (6,0%, średnio 49 lat) oraz robotnicy przy pracach prostych w przemyśle (3,7%), łącznie blisko 10% tej populacji. Rozpiętość wieku jest ogromna: od sportowców, dżokejów i demonstratorów wyrobów (średnio ok. 27 lat) po lekarzy specjalistów i przedstawicieli władz publicznych (średnio 65 lat). Zlecenia pełnią więc dwie zupełnie różne funkcje: dla młodych są wejściem na rynek pracy, dla starszych sposobem na aktywność po emeryturze.

Ten rozdział zyskał nowe znaczenie 8 lipca 2026 r., gdy weszła w życie reforma Państwowej Inspekcji Pracy. Okręgowy inspektor pracy może dziś wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeśli umowa cywilnoprawna lub B2B faktycznie ma cechy etatu. Procedura jest dwustopniowa: najpierw polecenie usunięcia naruszeń, a dopiero przy jego niewykonaniu wniosek o decyzję. Odwołanie do sądu pracy wstrzymuje wykonanie decyzji. Pracodawcy mają 12 miesięcy, do 8 lipca 2027 r., na dobrowolne uporządkowanie umów bez sankcji; później kara może sięgnąć 60 tys. zł.

Praktycznie oznacza to, że każda firma z rozbudowanym portfelem zleceń lub kontraktów B2B ma teraz konkretne okno czasowe na audyt tych umów.

Geografia zawodów: IT w metropoliach, magazyny na zachodzie

Po raz pierwszy GUS zmapował zawody na poziomie gmin (według miejsca zamieszkania pracujących). Zawody IT koncentrują się niemal wyłącznie w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu, Trójmieście i konurbacji katowickiej oraz ich strefach podmiejskich. Kierowcy ciężarówek skupiają się w centralnej i wschodniej Polsce, wzdłuż autostrady A2 oraz dróg ekspresowych S61, S7 i S8, a punktowo także w województwach zachodnich (A2, S3). Budownictwo jest rozproszone po całym kraju z przewagą regionów peryferyjnych, a turystyka koncentruje się na wybrzeżu Bałtyku, Pojezierzu Mazurskim, w górach i uzdrowiskach.

Szczególnie ciekawy jest rozkład magazynierów: najwyższe wartości współczynnika lokalizacji GUS odnotował w zachodniej Polsce, zwłaszcza w województwie zachodniopomorskim, gdzie rozwinięta infrastruktura logistyczna i bliskość granicy sprzyjają lokalizacji dużych centrów dystrybucyjnych. Silna koncentracja występuje też w mazowieckim i łódzkim.

Praktyczne zastosowanie: te mapy to darmowe narzędzie do planowania lokalizacji inwestycji i benchmarku płac. Firma otwierająca magazyn poza obszarami koncentracji musi założyć, że doświadczonych magazynierów i kierowców przyciągnie tylko relokacją, dowozem albo stawką powyżej lokalnego rynku.

Co z tych danych powinien wynieść pracodawca

1. Sprawdź strukturę wieku swojej załogi na tle danych GUS. Jeśli w kluczowych rolach średnia wieku przekracza 45 lat, plan sukcesji potrzebny jest teraz, nie za pięć lat.
2. W zawodach deficytowych buduj bazę kandydatów, zanim będzie potrzebna. Kierowców, opiekunów czy specjalistów technicznych nie zrekrutuje się z dnia na dzień.
3. Przemyśl rekrutację w poprzek segregacji płci. Otwarcie zawodów technicznych na kobiety, a opiekuńczych i biurowych na mężczyzn realnie powiększa pulę kandydatów.
4. Traktuj pracowników z zagranicy jako element strategii, nie doraźne rozwiązanie. Dane pokazują ich trwałe znaczenie dla transportu i logistyki, warto zawczasu zadbać o legalizację, onboarding i retencję.
5. Zrób audyt umów cywilnoprawnych do 8 lipca 2027 r. Okres przejściowy po reformie PIP to realne okno na uporządkowanie zleceń i B2B bez sankcji.
6. Zmapuj stanowiska najbardziej wystawione na AI. Jeśli w firmie dominują role oparte na powtarzalnym przetwarzaniu informacji, czas zaplanować przekwalifikowania, zanim wymusi je rynek.

Dane GUS pokazują skalę zmian, ale nie odpowiadają na pytanie, które stanowiska są największym ryzykiem w konkretnej firmie. W LSJ HR Group pomagamy przeanalizować strukturę wieku zespołu, dostępność kandydatów w regionie, źródła rekrutacji i formy zatrudnienia. Efektem jest praktyczny plan działań kadrowych na najbliższe 12 miesięcy.

FAQ, najczęstsze pytania

Jaki jest najczęściej wykonywany zawód w Polsce? Sprzedawca sklepowy i kasjer, wykonuje go 747 570 osób, czyli 5,3% wszystkich pracujących. Średni wiek to 40 lat, a 83,7% stanowią kobiety.

Ilu jest w Polsce kierowców ciężarówek? 423 416 osób (3,0% pracujących). Średni wiek 44,4 lat, kobiety stanowią tylko 1,3%.

Ile osób w Polsce dotknie automatyzacja przez AI? Według zestawienia danych GUS z raportem NASK-PIB i ILO ponad 4,5 mln pracujących wykonuje zawody, w których część zadań może zostać zautomatyzowana, z czego ponad 640 tys. jest w grupie najwyższego ryzyka.

Skąd pochodzą dane o zawodach? Z opracowania GUS „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce” (lipiec 2026) i dołączonego do niego pliku danych. Podstawą są rejestry administracyjne, przede wszystkim ZUS, według stanu na 31.12.2024 r.

Którzy cudzoziemcy pracują w Polsce najczęściej? Obywatele Ukrainy (67,7% pracujących cudzoziemców) i Białorusi (13,0%). Najczęstszy zawód to kierowca samochodu ciężarowego (12,6% wszystkich pracujących obcokrajowców).

Źródła

•    GUS, „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce”, Warszawa 2026, stan danych 31.12.2024 (stat.gov.pl)
•    GUS, plik danych „Struktura zawodowa i charakterystyka demograficzna pracujących w gospodarce narodowej” (załącznik do publikacji), liczby bezwzględne
•    GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia, stan w końcu czerwca 2026 r.
•    NASK-PIB i ILO, „Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy” (2025), cytowane za publikacją GUS
•    PIE, „AI na polskim rynku pracy” (2024), cytowane za publikacją GUS
•    Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. 2026 poz. 1003, ogłoszona 27.07.2026)
•    Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (ogłoszona 7.04.2026)
•    Ministerstwo Cyfryzacji, komunikat „Ustawa o systemach AI, bezpieczny rozwój sztucznej inteligencji w Polsce”, 27.07.2026, gov.pl
Dostęp do źródeł internetowych: 3 sierpnia 2026 r.
Nota o danych: opracowanie GUS powstało poza standardowym cyklem statystyki publicznej i nie ma statusu statystyki oficjalnej. Dane o zawodach, wieku i strukturze płci opisują stan na 31.12.2024 r.; wskaźniki bieżące, czyli bezrobocie i liczba miejsc pracy, dotyczą czerwca i lipca 2026 r.